Φιλοσοφία για παιδιά: Η πορεία της σκέψης προς το φιλοσοφικό-παιδαγωγικό κίνημα, προϋποθέσεις και εφαρμογές για την καλλιέργεια έρευνας και διαλόγου στην τάξη

Philosophy for children: The Path of Thought Towards the Philosophical-Pedagogical Movement, Prerequisites and Applications for Cultivating Inquiry and Dialogue in the Classroom (english)

  1. MSc thesis
  2. ΕΥΑΝΘΙΑ ΧΑΜΑΛΤΖΗ
  3. Φιλοσοφία και Τέχνες (ΦΙΤ)
  4. 8 March 2026
  5. Ελληνικά
  6. 52
  7. Σπυρίδων Ποταμιάς
  8. Σπυρίδων Ποταμιάς | Κωνσταντίνος Μαντζανάρης
  9. Φιλοσοφία για Παιδιά | Matthew Lipman | Κοινότητα διερεύνησης | Κριτική, δημιουργική, φιλόστοργη σκέψη
  10. Φιλοσοφία και Τέχνες (ΦΙΤ)
  11. 21
  12. 6
    • Η παρούσα εργασία αναφέρεται στη διερεύνηση του πρωτοποριακού παιδαγωγικού κινήματος–ρεύματος «Φιλοσοφία για παιδιά», εξερευνώντας την πορεία σκέψης που οδήγησε ερευνητές και παιδαγωγούς προς αυτή την κατεύθυνση. Ανέκαθεν, στο πέρασμα των χρόνων, στην εκπαιδευτική πράξη το ζητούμενο ήταν η αρμονική ανάπτυξη και βελτίωση των επιδόσεων των παιδιών μέσα από κατάλληλες διδακτικές μεθοδολογίες. Ο Matthew Lipman έθεσε τις βάσεις του φιλοσοφικού κινήματος για παιδιά και απέρριψε την ψευδαίσθηση πως η φιλοσοφία είναι ένα σύνολο δεδομένων που αφορούν αποκλειστικά ενήλικες. Αντιθέτως, παρουσίασε τη φιλοσοφία ως μια δραστηριότητα που μέσα από την ερευνητική, διαλογική και κριτική διαδικασία μπορεί να ασκείται από παιδιά ηλικίας τεσσάρων έως δώδεκα ετών και να προσφέρει αποτελεσματικά εργαλεία για την καλλιέργεια δημοκρατικού κλίματος στο σχολείο, όπου η ισότιμη συμμετοχή των μελών γίνεται η βάση μιας συλλογικής αναζήτησης. Πρόκειται για μια καινοτόμο προσέγγιση η οποία ενσωματώνει την αδιάλειπτη έρευνα, τον βαθύ στοχασμό, τον μετασχηματισμό των εμπλεκόμενων παιδιών και εκπαιδευτικών σε προσωπικότητες με κριτική σκέψη και την μετατροπή της τάξης σε μια δυναμική κοινότητα διερεύνησης, ενισχύοντας την ερευνητική και διεπιστημονική γνώση. Η φιλοσοφία για παιδιά, όπως την ανέδειξε ο Lipman, περιστρέφεται γύρω από τρεις άξονες σκέψης που λειτουργούν ως προϋποθέσεις, την κριτική, δημιουργική και φιλόστοργη σκέψη. Στο ερώτημα αν μπορούν τα παιδιά να φιλοσοφήσουν, εκφράστηκαν αρκετές αντιθέσεις στο πέρασμα των χρόνων, οι οποίες πλαισιώθηκαν και με τα αντίστοιχα επιχειρήματα. Ωστόσο μέχρι σήμερα έχουν αναπτυχθεί πολλές μελέτες και ερευνητικές δράσεις για την είσοδο της φιλοσοφίας στο σχολείο. Κυρίως μέσα από τη χρήση τεχνικών του θεάτρου και γενικότερα της τέχνης, με αποτελέσματα που δίνουν ελπίδες για τον οραματισμό ενός νέου ερευνητικού σχολικού περιβάλλοντος, το μάθημα της φιλοσοφίας έχει αποδείξει ότι έχει τα κατάλληλα εργαλεία και μεθόδους για να βελτιώσει τη σκέψη στην εκπαίδευση.
    • This paper examines the pioneering pedagogical movement known as "Philosophy for Children" by exploring the course of thinking that guided researchers and educators toward this direction. Throughout history, educational practice has always aimed at the harmonious development and improvement of children's performance through appropriate teaching methodologies. Matthew Lipman laid the foundations of the philosophical movement for children and rejected the misconception that philosophy is a set of facts exclusively relevant to adults. Instead, he presented philosophy as an activity that, through investigative, dialogical, and critical processes, can be practiced by children aged four to twelve years old, offering effective tools for fostering a democratic atmosphere in school, where equal participation among members forms the basis of collective inquiry. This is an innovative approach that incorporates continuous research, deep reflection, the transformation of involved children and educators into individuals with critical thinking, and the conversion of the classroom into a dynamic community of exploration, thereby enhancing investigative and interdisciplinary knowledge. Regarding the question of whether children can philosophize, numerous oppositions have been voiced over the years, supported by corresponding arguments. Nevertheless, to date, many studies and research initiatives have been developed to introduce philosophy into schools. Primarily through the use of theater techniques and art in general, and with results that inspire hope for envisioning a new investigative school environment, the philosophy course has proven that it possesses the appropriate tools and methods to enhance thinking in education.
  14. Hellenic Open University
  15. Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Διεθνές