Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη διάσωση και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς του καπνού στο Αγρίνιο και τη συμβολή της στη βιώσιμη ανάπτυξη της περιοχής, με κεντρικό άξονα τη δημιουργία Θεματικού Μουσείου Καπνού.
Αρχικά, παρουσιάζεται συνοπτικά η προνομιακή γεωγραφική θέση της περιοχής, καθώς και μια ιστορική αναδρομή στην εξέλιξη της καπνοπαραγωγής και της καπνεμπορίας.
Στη συνέχεια, αναλύεται η σημασία του καπνού για την οικονομική, κοινωνική και αρχιτεκτονική ανάπτυξη του Αγρινίου και ο ρόλος του στη μετάβαση της πόλης από αγροτικό σε αστικό κέντρο. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις καπναποθήκες και στους ανθρώπους του καπνού (καπνέμπορους και καπνεργάτες), οι οποίοι, μέσα από τη δράση και τους αγώνες τους, συνέβαλαν καθοριστικά στη διαμόρφωση της ταυτότητας της πόλης. Παράλληλα, αποτυπώνεται η μεταβολή αυτής της εικόνας και η σημερινή κατάσταση του Αγρινίου μετά την εγκατάλειψη της καπνοκαλλιέργειας.
Η εργασία διερευνά τις πολλαπλές διαστάσεις του καπνού, τόσο ως οικονομικό αγαθό όσο και ως στοιχείο πολιτιστικής έκφρασης και κληρονομιάς, εξετάζοντας παράλληλα την έννοια και τις βασικές διαστάσεις της βιώσιμης ανάπτυξης. Αναδεικνύεται ο ρόλος των μουσείων ως φορέων βιωσιμότητας και ο καπνός προσεγγίζεται ως πολιτιστικό απόθεμα που μπορεί να συμβάλει στη βιώσιμη τοπική ανάπτυξη, σε σύνδεση με τους Στόχους της Ατζέντας 2030. Στο πλαίσιο αυτό, το Μουσείο Καπνού μελετάται ως προς τους λόγους ίδρυσής του, τη στρατηγική του θέση μέσω ανάλυσης SWOT και τον ρόλο του ως μέσο πολιτιστικής δικτύωσης και εξωστρέφειας, σε συνδυασμό με αναφορές σε αντίστοιχα θεματικά μουσεία καπνού.
Τέλος, παρουσιάζονται η ερευνητική μεθοδολογία, τα βασικά ερευνητικά ερωτήματα και τα συμπεράσματα της μελέτης, όπως αυτά προέκυψαν από τη διερεύνηση των αντιλήψεων των κατοίκων σχετικά με το νέο αυτό πολιτιστικό εγχείρημα.

This thesis examines the preservation and promotion of the tobacco cultural heritage in Agrinio and its contribution to the sustainable development of the region, with the establishment of a Thematic Tobacco Museum as its central focus.Initially, the privileged geographical location of the area is briefly presented, along with a historical overview of the development of tobacco cultivation and trade.
Subsequently, the significance of tobacco for the economic, social, and architectural development of Agrinio is analyzed, as well as its role in the city’s transition from a rural to an urban center. Particular emphasis is placed on tobacco warehouses and the people involved in the tobacco industry (tobacco merchants and tobacco workers), whose actions and struggles contributed decisively to the formation of the city’s identity. At the same time, the transformation of this image and the current situation of Agrinio following the decline of tobacco cultivation are examined.
The thesis explores the multiple dimensions of tobacco, both as an economic commodity and as an element of cultural expression and heritage, while also addressing the concept and key dimensions of sustainable development. The role of museums as agents of sustainability is highlighted, and tobacco is approached as a cultural resource that can contribute to sustainable local development, in alignment with the United Nations 2030 Agenda goals. Within this framework, the Tobacco Museum is examined in terms of the reasons for its establishment, its strategic positioning through a SWOT analysis, and its role as a means of cultural networking and outward engagement, in conjunction with references to similar thematic tobacco museums. Finally, the research methodology, the main research questions, and the conclusions of the study are presented, as derived from the investigation of local residents’ perceptions regarding this new cultural initiative.