Φύλο και παιδική λογοτεχνία: Απόψεις εκπαιδευτικών σχετικά με την αναπαράσταση των φύλων στην παιδική λογοτεχνία

Gender and Children’s Literature: Teachers’ Perspectives on the Representation of Gender in Children’s Literature (english)

  1. MSc thesis
  2. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΕΛΗ
  3. Φιλοσοφία και Τέχνες (ΦΙΤ)
  4. 08 March 2026
  5. Ελληνικά
  6. 82
  7. Φωτεινή Μαρμάνη
  8. Παναγιώτης-Χρήστος Αλεξόπουλος
  9. φύλο, παιδική λογοτεχνία, φεμινισμός, φεμινιστική κριτική, πατριαρχία, έμφυλες αναπαραστάσεις, έμφυλοι ρόλοι, στερεότυπα φύλου
  10. Φιλοσοφία, Φύλο και Τέχνες
  11. 13
  12. 19
  13. Περιλαμβάνει διαγράμματα
    • Η παρούσα εργασία διερευνά τις απόψεις των εκπαιδευτικών σχετικά με την αναπαράσταση των φύλων στην παιδική λογοτεχνία. Στο γενικό μέρος της εργασίας παρουσιάζονται, αρχικά, ορισμένες θεωρητικές προσεγγίσεις περί φύλων. Στην συνέχεια, αναλύεται η ιστορική εξέλιξη του φεμινισμού, με αναφορές ως προς τον ορισμό του, την διαμόρφωση του φεμινιστικού κινήματος, την ιστορική πορεία των φεμινιστικών κυμάτων, καθώς και την επίδραση του πατριαρχικού συστήματος ως μηχανισμού κανονιστικότητας. Έπειτα, εξετάζεται η συγκρότηση του πεδίου της παιδικής λογοτεχνίας. Αποδίδεται ο ορισμός της παιδικής λογοτεχνίας, η επιρροή της στη διαμόρφωση της προσωπικότητας των παιδιών και ο ρόλος της ως παράγοντας αναπαραγωγής και εδραίωσης έμφυλων στερεοτύπων. Ακολούθως, αναλύονται οι αναπαραστάσεις των φύλων στην κλασική και σύγχρονη παιδική λογοτεχνία, καθώς και η επίδραση τους στον παιδικό αναγνώστη, με αναφορά ακόμη στη διαμεσολαβητική και παιδαγωγική λειτουργία του εκπαιδευτικού. Τέλος, γίνονται αναφορές για παρεμβάσεις και πρακτικές που στοχεύουν στην αντιμετώπιση των έμφυλων αναπαραστάσεων στην παιδική λογοτεχνία. Στο ειδικό μέρος της εργασίας παρουσιάζεται η έρευνα που πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της ποσοτικής έρευνας, μέσω δομημένου ερωτηματολογίου, στο οποίο δείγμα αποτέλεσαν εκπαιδευτικοί προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας. Σκοπός της έρευνας ήταν η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών σχετικά με την αναπαράσταση των φύλων στην παιδική λογοτεχνία. Οι αντιλήψεις για την αναπαράσταση των φύλων και των στερεοτύπων στην παιδική λογοτεχνία, οι αντιλήψεις για τον ρόλο που διαδραματίζει η παιδική λογοτεχνία στην αντίληψη των παιδιών, καθώς και οι στάσεις τους απέναντι στη χρήση παιδικών βιβλίων που προάγουν την ισότητα των φύλων στο εκπαιδευτικό πλαίσιο. Τα αποτελέσματα της έρευνας καταδεικνύουν ότι οι εκπαιδευτικοί, σε μεγάλο βαθμό, αναγνωρίζουν την ύπαρξη έμφυλων στερεοτύπων στην παιδική λογοτεχνία και αποδίδουν σημαντικό ρόλο στα παιδικά λογοτεχνικά βιβλία για τη διαμόρφωση στάσεων, αντιλήψεων και έμφυλων ταυτοτήτων των παιδιών. Παράλληλα, διαπιστώνεται θετική στάση απέναντι στη χρήση παιδικών βιβλίων που προάγουν την ισότητα των φύλων στο εκπαιδευτικό πλαίσιο. Αντίθετα, μικρό ποσοστό των συμμετεχόντων δήλωσε πως στην παιδική λογοτεχνία τα φύλα παρουσιάζονται ισότιμα, δεν εντοπίζονται στερεότυπα φυλών και δεν παρατηρούνται αναπαραστάσεις πατριαρχικών δομών.

    • The present study explores teachers’ views on the representation of gender in children’s literature. In the theoretical part of the study, selected theoretical approaches to gender are initially presented. Subsequently, the historical development of feminism is examined, with references to its definition, the formation of the feminist movement, the historical trajectory of feminist waves, as well as the influence of the patriarchal system as a mechanism of normativity. The study then examines the formation of the field of children’s literature, providing a definition of children’s literature, its influence on the development of children’s personality, and its role as a factor in the reproduction and consolidation of gender stereotypes. Following this, representations of gender in classical and contemporary children’s literature are analyzed, along with their impact on the child reader, with particular emphasis on the mediating and pedagogical role of the teacher. Finally, reference is made to interventions and practices aimed at addressing gender representations in children’s literature. The empirical part of the study presents the research conducted using a quantitative research method through a structured questionnaire, with the sample consisting of preschool and early primary school teachers. The aim of the research was to investigate teachers’ views on the representation of gender in children’s literature. Specifically, the study examines teachers’ perceptions of gender representations and stereotypes in children’s literature, their views on the role that children’s literature plays in shaping children’s perceptions, as well as their attitudes towards the use of children’s books that promote gender equality within the educational context. The findings indicate that teachers largely recognize the existence of gender stereotypes in children’s literature and attribute a significant role to children’s literary books in the formation of children’s attitudes, perceptions, and gender identities. At the same time, a positive attitude towards the use of children’s books that promote gender equality in the educational setting is observed, while a small percentage of participants expressed differing views. In contrast, a small percentage of participants reported that in children’s literature, genders are presented equally, no gender stereotypes are identified, and patriarchal structures are not represented.

  14. Hellenic Open University
  15. Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Διεθνές