Charlotte Perkins Gilman, If I Were a Man, Φεμινιστική λογοτεχνική κριτική, Έμφυλη ταυτότητα, Επιτελεστικότητα του φύλου, Φεμινιστικό φαντασιακό, Μετάφραση λογοτεχνίας, Θεατρική διασκευή, Σωματικό θέατρο, Διπλή φωνή, Έμφυλοι ρόλοι, Σύγχρονη ανάγνωση
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
3
33
Η παρούσα εργασία εξετάζει το διήγημα If I Were a Man της Charlotte Anna Perkins Gilman μέσα από το πρίσμα της φεμινιστικής λογοτεχνικής κριτικής, ενσωματώνοντας ιστορικές, θεωρητικές και σκηνικές προσεγγίσεις. Στις αρχικές ενότητες παρουσιάζονται το βιογραφικό και το έργο της Gilman, με έμφαση στη συμβολή της στη φεμινιστική σκέψη των αρχών του 20ού αιώνα και στη σχέση της λογοτεχνικής παραγωγής της με τα ευρύτερα κοινωνικά και έμφυλα ζητήματα της εποχής. Στη συνέχεια, αναλύονται οι βασικές αρχές της φεμινιστικής κριτικής, από τις πρώιμες γυναικοκεντρικές προσεγγίσεις έως τις ψυχαναλυτικές, μαρξιστικές και μεταδομιστικές θεωρήσεις, με ιδιαίτερη έμφαση στον κοινωνικά κατασκευασμένο και επιτελεστικό χαρακτήρα του φύλου. Η βιωματική εμπειρία της Gilman εξετάζεται ως καθοριστικός παράγοντας στη διαμόρφωση της φεμινιστικής της σκέψης, αναδεικνύοντας τη δυναμική σχέση μεταξύ προσωπικής εμπειρίας και λογοτεχνικής δημιουργίας.
Η ανάλυση του If I Were a Man εστιάζει στη επικεντρώνεται των έμφυλων ρόλων και στις αφηγηματικές στρατηγικές που επιτρέπουν στην πρωταγωνίστρια να βιώσει τόσο ανδρικές όσο και γυναικείες κοινωνικές θέσεις. Έμφαση δίνεται στη χρήση της ειρωνείας, οι μετατοπίσεις οπτικής και το φεμινιστικό φαντασιακό, μέσω των οποίων η Gilman ασκεί κριτική στις κανονιστικές αντιλήψεις για τη θηλυκότητα και την αρρενωπότητα. Επιπλέον, εξετάζονται η λογοτεχνική μετάφραση και η θεατρική διασκευή του έργου, με έμφαση στη σκηνική δυναμική μιας μονοπρόσωπης ερμηνείας, όπου ένας ηθοποιός ενσαρκώνει πολλαπλούς ρόλους αξιοποιώντας τεχνικές σωματικού θεάτρου. Η επιλογή αυτή αναδεικνύει τον κατασκευασμένο χαρακτήρα του φύλου και ενισχύει την κριτική του έργου στις κοινωνικές ιεραρχίες, ενώ η διατήρηση του ιστορικού πλαισίου του πρωτοτύπου υπογραμμίζει τη διαχρονικότητα των θεματικών του.
Η εργασία ολοκληρώνεται με την αποτίμηση των ερμηνευτικών, μεταφραστικών και δραματουργικών επιλογών, συνδέοντας τη σύγχρονη δημιουργική προσέγγιση με τη φεμινιστική κριτική της Gilman. Μέσα από τη διατήρηση μιας ανοιχτής προβληματικής γύρω από την ταυτότητα και την έμφαση στη σωματοποιημένη επιτέλεση, αναδεικνύεται η σύγχρονη απήχηση του έργου, καθώς και η διαρκής κοινωνική, πολιτισμική και πολιτική σημασία των ιδεών της Gilman για το φύλο, την αυτονομία και την ορατότητα.
This study examines Charlotte Anna Perkins Gilman’s short story If I Were a Man through the lens of feminist literary criticism, integrating historical, theoretical, and performative perspectives. The opening sections contextualize Gilman’s life and work, highlighting her contribution to early twentieth-century feminist thought and situating her literary production within broader socio-cultural and gendered debates of her time. Key strands of feminist criticism are then outlined, ranging from early women-centered approaches to psychoanalytic, Marxist, and poststructuralist frameworks, with particular emphasis on the social construction and performative dimensions of gender. Gilman’s personal experiences are examined as a driving force in the development of her feminist perspective, illuminating the interrelation between lived reality and literary imagination.
The analysis of If I Were a Man focuses on the fluidity of gender roles and the narrative strategies that allow the protagonist to inhabit both male and female social positions. Attention is paid to the story’s deployment of irony, shifts in narrative perspective, and feminist imaginary, demonstrating how Gilman critically interrogates normative assumptions surrounding masculinity and femininity. The discussion further extends to the literary translation and theatrical adaptation of the text, emphasizing the performative potential of a solo performance in which a single actor embodies multiple roles through techniques drawn from physical theatre. This staging choice foregrounds the constructed nature of gender and intensifies the text’s critique of social hierarchies, while the retention of the original temporal setting underscores the enduring relevance of Gilman’s feminist insights.
Finally, the study reflects on the interpretive, translational and performative decisions informing the adaptation, linking personal creative engagement with Gilman’s original feminist critique. By maintaing an open-ended approach to questions of identity and foregrounding embodied performance, the dissertation demonstrates the contemporary resonance of If I Were a Man, highlighting the continued social, cultural, and political significance of Gilman’s thought on gender, agency, and visibility.
ΕΛΕΝΗ ΕΥΤΑΞΟΠΟΥΛΟΥ,ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ