Το προσωπικό ενδιαφέρον για το συγγραφικό έργο της Ζωρζ Σαρή, με το οποίο ήρθα σε επαφή από την παιδική μου ηλικία, έδωσε το έναυσμα για την έρευνά μου στο ζήτημα του αμφίρροπου κειμένου και του εννοούμενου αναγνώστη των παιδικών λογοτεχνικών μυθιστορημάτων της. Κατά την παρακολούθηση των ενοτήτων του Μεταπτυχιακού Προγράμματος «Δημιουργική Γραφή» είχα την ευκαιρία να μελετήσω διεξοδικά τη θεωρία της πρόσληψης, εστιάζοντας στη διαλεκτική σχέση μεταξύ του λογοτεχνικού κειμένου και του εννοούμενου αναγνώστη. Μελετώντας ξανά τα μυθιστορήματά της, συνειδητοποίησα ότι κρυμμένα νοήματα που εντοπίζονταν διαισθητικά κατά την παιδική μου ηλικία, ήταν αδύνατον να ερμηνευτούν πλήρως τότε, καθώς απαιτούσαν την κριτική ματιά και την εμπειρία ενός ενήλικα αναγνώστη.
Στόχος της παρούσης εργασίας είναι η ανάδειξη των δύο διακριτών θέσεων εννοούμενου αναγνώστη (ανήλικου, ενήλικα), με σκοπό τη συστηματική αποδόμηση και την πλήρη κατανόηση των ιδεολογικών και κοινωνικών προεκτάσεων στο έργο της συγγραφέως. Για την ανάλυση αξιοποιούνται τα εννοιολογικά εργαλεία των αφηγηματικών και νοηματικών κενών (blanks) ή χασμάτων (gaps) των κειμένων, του Wolfgang Iser (1972, 1974, 1978), η μελέτη του Perry Nodelman The hidden Child in the Hidden Adult (2016), καθώς και η θεωρία της Zohar Shavit στο The poetics of Children’s Literature (1986), για το «σκιώδες κείμενο» (Shadow text).
Το θεωρητικό μέρος βασίζεται επιπλέον στη προσέγγιση, που δίνει η Σούλα Οικονομίδου για το «αμφίρροπο κείμενο» στο βιβλίο της Το παιδί πίσω απ’ τις λέξεις. Ο εννοούμενος αναγνώστης των παιδικών βιβλίων (2016), εξετάζοντας πώς το χιούμορ και το σκιώδες υπόστρωμα απευθύνονται ταυτόχρονα και στις δύο κατηγορίες αναγνωστών.
Στο πρακτικό μέρος παρουσιάζονται δραστηριότητες Δημιουργικής Γραφής, όπως αυτές εφαρμόστηκαν στη σχολική τάξη, βασισμένες στα μυθιστορήματα της Ζωρζ Σαρή Το ψέμα (1970), Όταν ο ήλιος… (1971), Τα γενέθλια (1977), Ο Κύριός μου ( 2002). Οι προτεινόμενες δραστηριότητες που έχουν ήδη εφαρμοστεί χωρίζονται σε τρία στάδια: το Προαναγνωστικό Στάδιο (προετοιμασία, παρουσίαση), το Αναγνωστικό και το Μεταναγνωστικό Στάδιο (εφαρμογή). Σε αυτά καταγράφονται τα αποτελέσματα και τα συμπεράσματα των δραστηριοτήτων ή παρατίθενται ενδεικτικές απαντήσεις των παιδιών. Αξίζει να επισημανθεί ότι, εξαιτίας χρονικών περιορισμών δεν εφαρμόστηκαν οι δραστηριότητες για το έργο Σοφία (1998), ωστόσο περιλαμβάνεται το αντίστοιχο σχέδιο διδασκαλίας. Τα φύλλα εργασίας περιέχονται στο παράρτημα, εκτός από εκείνα των οποίων οι εκφωνήσεις δόθηκαν προφορικά.
Λέξεις- Κλειδιά
Ζωρζ Σαρή, Αμφίρροπο Κείμενο, Εννοούμενος Αναγνώστης, Δημιουργική Γραφή, Ανήλικος Εννοούμενος Αναγνώστης, Ενήλικας Εννοούμενος Αναγνώστης, Θεωρία της Πρόσληψης, Ιδεολογικές Προεκτάσεις, Κοινωνικές Προεκτάσεις, Εννοιολογικά Εργαλεία, Αφηγηματικά και Νοηματικά Κενά/ Χάσματα, Wolfgang Iser, Perry Nodelman, Zohar Shavit, Σκιώδες Κείμενο, Σούλα Οικονομίδου, Χιούμορ, Προαναγνωστικό Στάδιο, Αναγνωστικό Στάδιο, Μεταναγνωστικό Στάδιο
My personal interest on the literary work of the author Zorz Sari, with which I came in contact during my early youth, gave me rise to do a research on the meaning of the ambivalent text and the implied reader, of her children's literary novels. During my attendance on the master’s degree programme ‘‘Creative writing’’, I had the opportunity to study thoroughly the intake theory, focusing on the relation between the ambivalent text and the implied reader. Rep reading her novels, I realized that hidden meanings identified intuitively during my childhood had been impossible to interpret at that time, as they were demanding the critic mind of an adult reader.
The target of the present project is the prominence of the two distinct positions of the implied reader (child, adult), with the intention of a systematic deconstruction and the full comprehension of the ideological and sociable results work of the author. Conceptional tools of the narrative blanks or gaps of the texts by Wofgang Iser (1972,1974,1978), the scientific research by Perry Nodelman The hidden child in the hidden adult (2016) and also the theory of Zohar Shavit in The poetics of Children’s literature (1986) about the shadowy text, are utilized for a successful analysis.
The theoretical part is further based on the approach given by Soula Ekonomidou regarding the "ambivalent text" in her book The Child Behind the Words: The Implied Reader of Children's Books (2016), examining how humor and the shadowy substratum address both categories of readers simultaneously.
In the practical part, Creative Writing activities are presented as they were implemented in the classroom, based on the novels of Zorz Sari: The Lie (1970), When the Sun... (1971), The Birthday (1977), and My Master (2002). The proposed activities, which have already been implemented, are divided into three stages: the Pre-reading Stage (preparation, presentation), the Reading Stage, and the Post-reading Stage (application). In these stages, the results and conclusions of the activities are recorded, or indicative responses from the children are cited. It is worth noting that due to time constraints, the activities for the work Sophia (1998) were not implemented; however, the corresponding lesson plan is included. The worksheets are contained in the appendix, except for those where the instructions were given orally.
Keywords
Zorz Sari, Ambivalent Text, Implied Reader, Creative Writing, Child Implied Reader, Adult Implied Reader, Reception Theory, Ideological Implications, Social Implications, Conceptual Tools, Narrative and Semantic Blanks/Gaps, Wolfgang Iser, Perry Nodelman, Zohar Shavit, Shadow Text, Soula Ekonomidou, Humor, Pre-reading Stage, Reading Stage, Post-reading Stage.
Full text