Η παρούσα διπλωματική εργασία εστιάζει στη συστηματική ποσοτικοποίηση και ανάλυση του ανθρακικού αποτυπώματος της καλλιέργειας σιτηρών σε περιοχές της Κεντρικής Μακεδονίας, με στόχο την κατανόηση των παραγόντων που συμβάλλουν στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και τη διερεύνηση πρακτικών μείωσής τους χωρίς αρνητικές επιπτώσεις στην παραγωγικότητα. Η μελέτη εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της βιώσιμης γεωργίας και της ανάγκης προσαρμογής του αγροτικού τομέα στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής.
Η μεθοδολογία βασίστηκε στη συλλογή πρωτογενών δεδομένων μέσω ερωτηματολογίων από παραγωγούς σιτηρών της περιοχής μελέτης, καθώς και στην εφαρμογή προσαρμοσμένου υπολογιστικού πλαισίου εκτίμησης ανθρακικού αποτυπώματος, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές IPCC (Tier 2). Αναλύθηκαν οι εκπομπές CO₂e ανά στάδιο παραγωγής, με έμφαση στη χρήση λιπασμάτων, καυσίμων, άρδευσης και φυτοπροστατευτικών εισροών, ενώ πραγματοποιήθηκε συγκριτική αξιολόγηση με διεθνείς μελέτες.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι το μέσο ανθρακικό αποτύπωμα της καλλιέργειας σιτηρών ανέρχεται σε 147,32 kg CO₂e ανά στρέμμα ετησίως, με σημαντικές διακυμάνσεις μεταξύ παραγωγών, οι οποίες αποδίδονται κυρίως στις διαφοροποιήσεις στη διαχείριση των εισροών και στο επίπεδο τεχνολογικής εφαρμογής. Κρίσιμοι παράγοντες επιβάρυνσης αναδείχθηκαν η αζωτούχος λίπανση και η κατανάλωση καυσίμων.
Στο πλαίσιο της έρευνας προτείνονται πρακτικές μείωσης εκπομπών, όπως η μεταβλητή λίπανση, η ακαλλιέργεια (no-till), η ενσωμάτωση φυτικών υπολειμμάτων και η αμειψισπορά με ψυχανθή, οι οποίες εμφανίζουν θετικό ή ουδέτερο οικονομικό ισοζύγιο. Συμπερασματικά, η εργασία τεκμηριώνει ότι η υιοθέτηση στοχευμένων τεχνικών και πολιτικών παρεμβάσεων μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος της σιτοκαλλιέργειας, ενισχύοντας παράλληλα τη βιωσιμότητα του αγροτικού συστήματος.
Λέξεις κλειδιά: ανθρακικό αποτύπωμα, καλλιέργεια σιτηρών, βιώσιμη γεωργία, εκπομπές CO2e, Κεντρική Μακεδονία.

This diploma thesis focuses on the systematic quantification and analysis of the carbon footprint of cereal crop production in Central Macedonia’s regions, aiming to identify the main factors contributing to greenhouse gas emissions and to assess mitigation practices without compromising productivity. The study is framed within the broader context of sustainable agriculture and the need for adaptation of the agricultural sector to climate change challenges.
The methodology is based on the collection of primary data through questionnaires addressed to local cereal producers, combined with the application of an adapted carbon footprint assessment framework in accordance with IPCC Tier 2 guidelines. Emissions of CO₂e were calculated per production stage, with particular emphasis on fertilizer use, fuel consumption, irrigation practices and plant protection inputs. A comparative assessment with international studies was also conducted.
The results indicate that the average carbon footprint of cereal cultivation amounts to 147.32 kg CO₂e per hectare on an annual basis, with considerable variability among farms. These differences are mainly attributed to variations in input management practices and the level of technological adoption. Nitrogen fertilization and fuel consumption were identified as the dominant sources of emissions.
The study proposes several mitigation practices, including variable rate fertilization, no-till farming, incorporation of crop residues and crop rotation with legumes, most of which demonstrate a positive or neutral cost–benefit balance. Overall, the findings highlight that the implementation of targeted technical measures and supportive policy instruments can significantly reduce the carbon footprint of cereal production while enhancing the environmental and economic sustainability of agricultural systems.
Keywords: carbon footprint, cereal crop production, sustainable agriculture, CO2 emissions, Central Macedonia.