Please use this identifier to cite or link to this item: https://apothesis.eap.gr/handle/repo/32672
Title: ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : νέα όπλα στοχευμένης θεραπείας
Authors: ΠΑΠΑΣ, ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ
Advisor: ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΟΥ, ΒΑΣΙΛΙΚΗ
Keywords: Βλαστοκύτταρα;Stem Cells;Κλωνοποίηση;Cloning;Στοχευμένες θεραπείες;Targeted therapies
Issue Date: Oct-2016
Abstract: Τα βλαστοκύτταρα είναι αδιαφοροποίητα κύτταρα με ικανότητα αυτοανανέωσης και διαφοροποίησης προς περισσότερο εξειδικευμένους κυτταρικούς τύπους. Διακρίνονται με βάση το δυναμικό διαφοροποίησης σε παντοδύναμα, ολοδύναμα και πολυδύναμα, ενώ με βάση την προέλευση σε εμβρυικά (ESCs) και ενήλικα (ASCs). Τα ESCs είναι ολοδύναμα, διαθέτουν ξεχωριστά χαρακτηριστικά και εξαιρετική ικανότητα πολλαπλασιασμού σε καλλιέργειες υπό κατάλληλες συνθήκες. Διάφορες μέθοδοι εφαρμόζονται, για την διαφοροποίηση τους και την παραγωγή τους από εμβρυακές και άλλες πηγές. Τα ASCs είναι πολυδύναμα και ανάλογα με τον ιστό προέλευσης διακρίνονται σε τύπους με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Χρησιμοποιούνται ήδη σε εφαρμογές ιατρικής θεραπείας και έρευνας, ενώ αντίστοιχη χρήση των ESCs, αν και πολλά υποσχόμενη, περιορίζεται από ηθικά και νομικά εμπόδια. Η κλωνοποίηση είναι μέθοδος για την δημιουργία γενετικά όμοιου αντίγραφου μιας βιολογικής οντότητας. Η μοριακή κλωνοποίηση χρησιμοποιεί τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA για την αντιγραφή και εισαγωγή τμημάτων DNA σε οργανισμούς. Εφαρμογές της περιλαμβάνουν, παραγωγή ανασυνδυασμένων πρωτεϊνών και διαγονιδιακών οργανισμών, ανάλυση γονιδιώματος και γονιδιακές θεραπείες. Η αναπαραγωγική κλωνοποίηση αποσκοπεί στην δημιουργία ενός οργανισμού γενετικά όμοιου με άλλο. Η ιστορική της εξέλιξη κορυφώθηκε με την επίτευξη κλωνοποίησης θηλαστικών. Χρησιμοποιεί την μέθοδο της μεταφοράς πυρήνα σωματικού κυττάρου (SCNT) και βρίσκει εφαρμογές κυρίως στην κτηνοτροφία. Η θεραπευτική κλωνοποίηση κάνει χρήση της SCNT για την παραγωγή ESCs για θεραπευτικούς σκοπούς. Πρόσφατα εφαρμόστηκε με επιτυχία για την παραγωγή ανθρώπινων ESCs. Προς το παρόν εφαρμόζεται ερευνητικά σε θεραπείες σε ζώα και αντιμετωπίζει τεχνικά προβλήματα και ηθικές αντιρρήσεις. Η μέθοδος της τεχνητής επαγωγής ολοδυναμίας σε σωματικά κύτταρα για την δημιουργία iPSCs (Induced pluripotent stem cells), αποτελεί την πλέον αξιόλογη και πολλά υποσχόμενη εναλλακτική προς την θεραπευτική κλωνοποίηση. Επιτεύχθηκε αρχικά το 2006 με έκτοπη υπερέκφραση 4 σχετιζόμενων με ολοδυναμία μεταγραφικών παραγόντων. Νέες τεχνικές δοκιμάζονται για την βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας της διαδικασίας. Μελέτες σύγκρισης iPSCs και ESCs δείχνουν ότι εμφανίζουν παρόμοια αλλά όχι ταυτόσημα χαρακτηριστικά. Σημαντική έρευνα είναι σε εξέλιξη για εφαρμογές των iPSCs σε αναγεννητικές θεραπείες, μοντελοποίηση ασθενειών, φαρμακευτικές δοκιμές και άλλα. Η πιθανή χρήση τους αντιμετωπίζει προβλήματα και περιορισμούς, ενώ αν και είναι σαφώς πλεονεκτικότερη των ESCs απέναντι σε ηθικές αντιρρήσεις, δεν στερείται κριτικής και αντιδράσεων. Πλεονεκτήματα των βλαστοκυττάρων όπως η ικανότητα τους για in vitro επέκταση και ευκολότερη γενετική τροποποίηση τα καθιστούν προνομιακά για χρήση σε γονιδιακές θεραπείες. Κλινικές εφαρμογές τους εμφανίζουν θετικά αποτελέσματα αλλά αναδεικνύουν και προβλήματα όπως αυτό της ενθετικής ογκογένεσης. Σύγχρονες τεχνικές γενετικής τροποποίησης δοκιμάζονται με χρήση ομόλογου ανασυνδυασμού και γονιδιακής στόχευσης μέσω σχεδιαζόμενων ή προγραμματι-ζόμενων νουκλεασών. Τα ολοδύναμα βλαστοκύτταρα δοκιμάζονται σε ερευνητικές γονιδιακές θεραπείες και εμφανίζονται να υπερτερούν των ASCs. Τα ειδικά κατά ασθενή iPSCs προσφέρουν ανοσολογική ιστοσυμβατότητα και σε συνδυασμό με τεχνικές ακριβέστερης γενετικής επεξεργασίας, δημιουργούν μεγάλες προσδοκίες για ασφαλέστερες και αποτελεσματικότερες γονιδιακές θεραπείες. Γενετικά τροποποιημένα βλαστοκύτταρα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως μεσολαβητές στοχευμένης θεραπείας, χάρη στην εγγενή ικανότητα τους να μεταναστεύουν προς κατεστραμμένους ιστούς ή όγκους. Τα μεσεγχυματικά και νευρικά βλαστοκύτταρα αποτελούν ιδανικούς φορείς για τέτοιες θεραπείες. Γενετική τροποποίηση μπορεί να επαυξήσει χρήσιμες ιδιότητες των βλαστοκυττάρων και να εισάγει γονίδια για την έκφραση επιθυμητών παραγόντων σε στοχευμένες θέσεις. Θεραπευτικές προσεγγίσεις διερευνώνται για καρδιοαγγειακές - ισχαιμικές παθήσεις και για νευροεκφυλιστικές παθήσεις όπως την αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση, την νόσο του Parkinson και άλλες. Στοχευμένες θεραπείες εναντίον του καρκίνου επίσης ερευνώνται με χρήση τροποποιημένων βλαστοκυττάρων που εκφράζουν αντικαρκινικές πρωτεΐνες ή χρησιμοποιούν γονίδια αυτοκτονίας σε θεραπεία ενζύμου προφαρμάκου. Βλαστοκύτταρα μπορούν να αξιοποιηθούν ως φορείς νανοσωματιδίων ή ογκολυτικών ιών, ή να τροποποιηθούν για την παραγωγή αντισωμάτων και να εστιάσουν την παράδοση τους σε θέσεις όγκων. Τα καρκινικά βλαστοκύτταρα επίσης διερευνώνται ως πιθανός στόχος τέτοιων θεραπειών. Θετικές προσδοκίες δημιουργεί η έρευνα της χρήσης ολοδύναμων σειρών, για την μαζικότερη και ευκολότερη παραγωγή καλύτερα γενετικά τροποποιημένων και ιστοσυμβατών βλαστοκυτταρικών φορέων για στοχευμένες θεραπείες.
Appears in Collections:ΚΦΕ Διπλωματικές Εργασίες

Files in This Item:
File Description SizeFormat 
ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗΣ & ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ.pdfΚυρίως σώμα διπλωματικής4.83 MBUnknownView/Open


This item is protected by original copyright



Items in Apothesis are protected by copyright, with all rights reserved, unless otherwise indicated.